Sut i fynd i'r afael â'r argyfwng tipio anghyfreithlon

Mae tipio anghyfreithlon yn parhau i beri problem ddifrifol a chostus i berchnogion tir. Mae dwy ran o dair o ffermwyr a thirfeddianwyr wedi profi tipio anghyfreithlon rywbryd, ac eto mae llawer o ddigwyddiadau ar dir preifat yn mynd heb eu hadrodd oherwydd hyder isel yng ngallu cynghorau neu'r heddlu i ddelio â'r broblem. O ganlyniad, mae tirfeddianwyr yn aml yn ysgwyddo'r gost o glirio'r gwastraff eu hunain.

Gall clirio safle gwastraff anghyfreithlon gostio miloedd o bunnoedd, gan wneud atal a goruchwylio da yn hanfodol. Dylai tirfeddianwyr sy'n dioddef y drosedd hon felly wneud yn siŵr bod gan unrhyw ddarpar denantiaid sy'n ymwneud â rheoli gwastraff y caniatâd cywir ac yn parhau i fod yn cydymffurfio â'u rhwymedigaethau.

Mewn ymateb i raddfa gynyddol a chost tipio anghyfreithlon, mae'r CLA wedi nodi cynigion ymarferol, wedi'u targedu sy'n cefnogi tirfeddianwyr ac asiantaethau gorfodi — gan helpu i greu system fwy effeithiol a thecach.

Un cynnig o'r fath yw penodi Comisiynydd Tipio Anghyfreithlon Cenedlaethol. Byddai'r rôl ymroddedig hon yn cydlynu ymdrechion ar draws asiantaethau cenedlaethol, yn targedu gweithgarwch troseddol trefnus, ac yn darparu monitro tipio anghyfreithlon yn gyson ar dir cyhoeddus a phreifat. Byddai'r Comisiynydd hefyd yn meincnodi perfformiad ar draws cyrff gorfodi, gan ysgogi mwy o atebolrwydd a sicrhau bod y trosedd yn cael ei gymryd o ddifrif.

Ochr yn ochr â hyn, mae'r CLA yn datblygu ffyrdd newydd o gefnogi dioddefwyr tipio anghyfreithlon ar dir preifat. Mae hyn yn cynnwys eirioli dros gynllun trwydded a fyddai'n caniatáu i berchnogion tir preifat gael gwared ar ddeunyddiau gwastraff a ddympiwyd yn anghyfreithlon i'w waredu mewn safleoedd trwyddedig yn rhad ac am ddim, gan leddfu'r baich ariannol sylweddol y mae llawer yn ei wynebu ar hyn o bryd.

Mae'r CLA hefyd yn galw am ddileu atebolrwydd tirfeddianwyr diofyn, gan sicrhau nad yw'r rhai sy'n cael eu targedu yn parhau i ddwyn cost ymddygiad troseddol.

Gyda'i gilydd, mae'r cynigion hyn yn rhan o gynllun pum pwynt ehangach y CLA, a gynlluniwyd i gryfhau gorfodaeth, cefnogi dioddefwyr, a lleihau effaith tipio anghyfreithlon ar gefn gwlad.

Drwy gyfuno cefnogaeth ymarferol â newid polisi tymor hir, nod y CLA yw sicrhau cynnydd gwirioneddol wrth fynd i'r afael â'r trosedd niweidiol a pharhaus hwn. Er y gall llysoedd gyhoeddi dedfrydau carchar neu ddirwyon diderfyn, erlyniadau yn parhau'n brin, ac mae'n amlwg nad yw troseddwyr yn ofni'r system bresennol. Mae angen gweithredu cryfach a mwy cydlynol ar frys i leddfu'r baich cynyddol ar gymunedau gwledig.