Adolygiad o reolau 182 diwrnod: CLA Cymru yn galw am drothwy 105 diwrnod ac eithriadau ymarferol
Mae CLA Cymru yn annog Llywodraeth Cymru i ddefnyddio ei hadolygiad diweddaraf o drethu gosod gwyliau i gyflawni diwygiad ystyrlon ar gyfer busnesau hunanarlwyo dilys, gan gynnwys gostwng y trothwy gosod 182 diwrnod i 105 diwrnod.
Ers Ebrill 2023, yn gyffredinol, roedd yn ofynnol i lety hunanarlwyo fod ar gael i'w gosod masnachol am o leiaf 252 diwrnod a bodloni gofyniad gosod gwirioneddol o 182 diwrnod i fod yn gymwys ar gyfer dosbarthiad annomestig. Mae newidiadau a gyflwynwyd ym mis Ebrill 2026 yn darparu rhywfaint o hyblygrwydd ychwanegol trwy gyfartaledd aml-flynyddoedd. Mae Llywodraeth Cymru bellach yn adolygu a yw'r trothwy 182 diwrnod wedi'i osod ar y lefel gywir ac yn ymgynghori ar bum eithriad arfaethedig ar gyfer eiddo na allent wasanaethu yn rhesymol fel cartrefi parhaol, gan gynnwys eiddo sy'n rhan o fusnes ehangach, eiddo aml-uned mawr, llety sy'n ddarostyngedig i gyfyngiadau cynllunio perthnasol, eiddo o fewn cwrtil cartref perchennog ac eiddo ar fferm. Daw'r ymgynghoriad i ben ar 23 Hydref 2026.
Mae CLA Cymru wedi dadlau'n gyson bod 182 diwrnod yn rhy uchel ac y dylid gostwng y gofyniad gosod gwirioneddol i 105 diwrnod. Gall tymhoroldeb, lleoliad, maint eiddo, galw am ymwelwyr a phatrymau archebu newid effeithio ar lefelau meddiannaeth, a gall pob un ohonynt gael effaith benodol ar fusnesau gwledig. Roedd canfyddiadau ymgynghoriad blaenorol Llywodraeth Cymru ei hun yn cofnodi pryderon gan weithredwyr mewn lleoliadau gwledig mewndirol, eiddo mwy a busnesau yr effeithir arnynt gan amrywiadau yn y galw i ymwelwyr. Byddai trothwy mwy cymesur yn adlewyrchu'r realiti sy'n wynebu busnesau hunanarlwyo gwirioneddol yn well tra'n cynnal gofyniad gosod masnachol clir.
Felly mae'r eithriadau arfaethedig yr un mor bwysig â'r trothwy ei hun. Bydd CLA Cymru yn pwyso iddynt weithio'n ymarferol i fusnesau gwledig gwirioneddol, gan gynnwys arallgyfeirio ffermydd, llety sydd wedi'i gyfyngu yn gyfreithiol rhag dod yn gartref parhaol, ac eiddo sydd wedi'u hintegreiddio'n gorfforol neu'n fasnachol â menter ehangach. Bydd y manylion yn bwysig: gallai eithriad sydd wedi'i ddrafftio'n rhy gul eithrio busnesau dilys yn syml oherwydd eu strwythur perchnogaeth, hanes cynllunio neu'r ffordd y mae'r busnes ehangach yn gweithredu. Byddwn hefyd yn parhau i bwyso am fwy o sicrwydd a chysondeb wrth weinyddu y system.
Fodd bynnag, ni ddylid ystyried yr adolygiad hwn ar ei ben ei hun. Mae busnesau twristiaeth yng Nghymru yn addasu i gyfres o newidiadau treth, rheoleiddio a pholisi ar yr un pryd. Mae CLA Cymru am i Lywodraeth Cymru gymryd golwg gydgysylltiedig ar bolisi twristiaeth a'i effaith gronnus, gan gydnabod y rôl y mae llety hunanarlwyo ac arallgyfeirio ffermydd yn ei chwarae wrth gefnogi busnesau gwledig, cyflogaeth leol a'r economi ehangach i ymwelwyr. Dylai dull cynaliadwy tuag at dwristiaeth roi'r hyder i fusnesau gwirioneddol fuddsoddi a thyfu tra'n mynd i'r afael â phryderon cyfreithlon ynghylch tai a chynaliadwyedd cymunedol.
Helpwch i lunio ymateb CLA Cymru. Os yw'r rheol 182 diwrnod, ailddosbarthu neu ei weinyddiaeth wedi effeithio arnoch chi, neu os yw'ch llety'n ffurfio rhan o fferm, busnes ehangach neu fenter aml-uned, yn eistedd o fewn cwrtil eich cartref, neu'n destun cyfyngiad cynllunio, gallai eich profiad helpu i gryfhau ymateb CLA Cymru. Os oes gennych achos neu brofiad y byddech yn fodlon ei rannu, cysylltwch â thîm CLA Cymru.
