Blog Ymgynghorwyr: Adeiladu Gwydnwch Llifogydd

Yn gynharach eleni, achosodd wythnosau o law di-baid llifogydd eang gan adael cnydau wedi'u difrodi ac amharodd gweithrediadau ar y tir yn ddifrifol. Ddiwedd mis Medi, cadarnhaodd Cyngor Gwlad yr Haf y bydd £50 miliwn o gyllid yn cael ei roi i gymunedau lleol i'w helpu i feithrin gwydnwch llifogydd fel rhan o raglen fawr a ariennir gan y llywodraeth. Mae'r rhaglen yn cynnwys dadsiltio sianeli afonydd ychwanegol, clirio gwli ychwanegol a gwelliannau mewn galluoedd pwmpio.

Croesawyd y newyddion am y cyllid ychwanegol hwn, a'r camau sy'n cael eu cymryd. Fodd bynnag, gwyddom y gall dalgylchoedd ar draws Gwlad yr Haf, a'r de-orllewin ehangach, ddod yn llawer mwy gwydn.

Nid ydym yn brin o atebion ymarferol. Yr hyn sydd ei angen yw i'r llywodraeth gydnabod pwysigrwydd hanfodol cynnal a chadw afonydd a chyrsiau dŵr yn rheolaidd, darparu cyllid digonol a grymuso grwpiau lleol i weithredu lle bo'n briodol i wneud hynny. Er nad yw hyn yn lle gwaith cynnal a chadw a ariennir gan y llywodraeth, trwy hwyluso grwpiau lleol a pherchnogion glannau sydd am wneud gwaith cynnal a chadw eu hunain ar lawer o afonydd risg isel byddai'n gwneud gwahaniaeth mawr.

O'r 116 o grwpiau rhanddeiliaid y mae'r CLA yn ymwneud â nhw ar draws y de-orllewin, mae 21 yn ymwneud â dŵr, ansawdd dŵr a llifogydd. Mae ein cyfranogiad yn y grwpiau hyn yn caniatáu inni drafod rheoli llifogydd ymatebol a'r angen am fuddsoddiad tymor hwy. Mae'r cydweithio hwn yn caniatáu i lais ffermwyr a thirfeddianwyr gael ei glywed, yn ein galluogi i lunio polisi ac yn gyffredinol adeiladu gwell gwydnwch llifogydd ar gyfer y dyfodol.

Wrth i ni agosáu at fisoedd y gaeaf pan fydd y posibilrwydd o lifogydd yn cynyddu, er bod gennym ffordd bell i fynd o hyd i wneud iawn am y diffyg mewn glawiad o'r gwanwyn a'r haf sych iawn. Yn ôl rhagolygon, mae El Niño sylweddol yn debygol o ddigwydd tua diwedd 2026, gyda rhai rhagolygon yn rhagweld y digwyddiad cryfaf sydd wedi'i gofnodi. Yn y DU, mae'r Swyddfa Dywydd yn dweud bod tywydd yn debygol o gael ei effeithio, gyda'r siawns gynyddol y bydd yr hydref a dechrau'r gaeaf yn wlyb ac yn stormus. Gyda hyn mewn golwg, bydd llawer o aelodau yn meddwl am wella parodrwydd am y gaeaf.

Ochr yn ochr â'n Nodyn Canllaw GN31-22 Parodrwydd am y Gaeaf — Llifogydd, y gellir ei lawrlwytho o wefan CLA, mae gennym hefyd esboniwr am gyfrifoldebau tirfeddianwyr glannau sy'n egluro cyfrifoldebau tirfeddianwyr am gynnal a chadw ar y glannau ac asedau.

Os oes gennych unrhyw bryderon neu faterion yn ymwneud â llifogydd yr hoffech i ni eu codi yn unrhyw un o'r cyfarfodydd yr ydym yn eu mynychu, rhowch wybod i ni.