CLA Cymru yn ymateb i ymchwil Llywodraeth Cymru
Mae CLA Cymru wedi ymateb i ymchwil newydd a gomisiynwyd gan Lywodraeth Cymru o'r enw Astudiaeth Addasu Hinsawdd mewn Amaethyddiaeth - Ymgysylltu â Rhanddeiliaid.
Dangosodd yr ymchwiliwyd fod ffermwyr Cymru eisoes yn addasu i hinsawdd fwy eithafol ac anrhagweladwy.
Roedd y broses yn ymgysylltu â rhanddeiliaid amaethyddol drwy gyfres o weithdai cyfnewid gwybodaeth yn cynnwys 63 o ffermwyr ac wyth cynrychiolydd y diwydiant. Ar draws yr holl weithdai, adroddodd cyfranogwyr yn gyson bod amodau hinsawdd yng Nghymru yn dod yn fwy eithafol, yn llai rhagweladwy ac yn fwy amrywiol. Gwelwyd gaeafau gwlypach a mwynach, hafau poethach a sychach, mwy o ddigwyddiadau storm a phatrymau tymhorol symudol yn eang. Er bod cyfanswm y glawiad blynyddol yn aml yn cael ei ystyried yn ddigyfnewid yn fras, disgrifiwyd glaw yn gynyddol fel un mwy dwys a chrynodedig dros gyfnodau byrrach. Mae'r newidiadau hyn eisoes yn effeithio ar gyflwr tir, seilwaith, argaeledd dŵr, pwysau clefydau a phlâu, a phenderfyniadau rheoli ffermydd o ddydd i ddydd.
Mae'r ymchwil yn dangos bod llawer o ffermwyr Cymru'n ymateb drwy addasiadau ymarferol, cynyddrannol ac a arweinir gan fusnes yn hytrach na newid systemau radical. Ymhlith yr ymatebion cyffredin mae addasu cyfraddau stocio, bridiau ac amserau pori, blaenoriaethu iechyd pridd a gwydnwch glaswelltir, newid strategaethau cnydio ac ailhadu, buddsoddi mewn seilwaith dŵr a phori a gwneud defnydd dethol o goed a gwrychoedd. Mae math o dir, graddfa fferm, argaeledd llafur, hyfywedd economaidd ac amgylchiadau teuluol yn parhau i ddylanwadu'n gryf ar benderfyniadau, gyda ffermwyr yn pwysleisio bod rhaid i addasu'n effeithiol fod yn benodol i'r fferm
Er bod y rhan fwyaf o gyfranogwyr yn rhagweld parhau ar hyd llwybrau addasu presennol sy'n canolbwyntio ar effeithlonrwydd a buddsoddiad dethol, mae cryn ansicrwydd yn parhau y tu hwnt i'r pum mlynedd nesaf oherwydd anwadalrwydd y farchnad, anrhagweladwyedd hinsawdd, cyfeiriad polisi a phwysau rheoleiddio Mae'r canfyddiadau'n tanlinellu bod capasiti addasol yn amrywio ac yn cael ei lunio gan ffactorau economaidd, strwythurol a pholisi, gan dynnu sylw at bwysigrwydd fframweithiau polisi hyblyg sy'n canolbwyntio ar ganlyniadau a buddsoddiad parhaus mewn cyngor dibynadwy a chyfnewid gwybodaeth.
Mae CLA Cymru yn croesawu'r Astudiaeth Addasu i'r Hinsawdd mewn Amaethyddiaeth. Mae ei ganfyddiadau'n adlewyrchu'n eithaf da beth mae ein haelodau ledled Cymru yn ei ddweud wrthym. Mae ffermwyr a thirfeddianwyr eisoes yn addasu o ddydd i ddydd i dywydd mwy anrhagweladwy, cyfnodau sych hirach, glawiad dwys a'r risgiau cynyddol y mae'r rhain yn eu sgil i iechyd pridd, lles da byw, cynhyrchu porthiant a sefydlogrwydd busnes cyffredinol. Fodd bynnag, mae llawer yn gweld grantiau a chynlluniau presennol, gan gynnwys elfennau o'r Cynllun Ffermio Cynaliadwy, yr ydym yn eu cefnogi'n llwyr, a Tyfu i'r Amgylchedd, yn rhy ragnodol ac yn annigonol hyblyg ar gyfer gwahanol systemau ffermio ac amodau mwy lleol. Mae Llywodraeth Cymru wedi dangos ei bod yn fodlon addasu'r SFS ac maent yn dechrau ystyried, gyda rhanddeiliaid, sut y gellir gwella'r SFS er mwyn sicrhau bod y defnydd mwy eang ar draws y sector. Rydym yn croesawu'r cynnydd ar gyllid aml-flynyddol a gyhoeddwyd gan Lywodraeth Cymru ond mae cynnydd ar y cynllun haenau cydweithredol yn hanfodol i ffermwyr barhau i liniaru newid yn yr hinsawdd a gwella bioamrywiaeth tra'n parhau i fod yn hyfyw a chyflawni'r holl bethau sydd eu hangen ar y cyhoedd.
Mae CLA Cymru eisiau cymorth amaethyddol yn y dyfodol i flaenoriaethu gwydnwch busnes tymor hwy. Mae hyn yn golygu cyllid aml-flynyddol digonol, cynlluniau sy'n gwobrwyo canlyniadau ymarferol yn hytrach na phresgripsiynau anhyblyg a rhyddid a hyder gwirioneddol i ffermwyr fuddsoddi yn y mesurau sy'n gweithio orau ar eu tir. Rydym yn parhau i fod yn barod i weithio gyda Llywodraeth Cymru i ddarparu cymorth sy'n ymarferol, hyblyg ac effeithiol i fusnesau gwledig ledled Cymru.
Gallwch ddarllen yr ymchwil ar-lein.
